Geschreven door onze meester kleermaker Paul Verschragen 

Tegenwoordig wordt bij veel winkels en via ‘Traveling Tailors’ veel maatkleding aangeboden onder diverse benamingen. Hierbij wil ik op de originele betekenis van deze benamingen ingaan en de betekenis die het in de huidige tijd gekregen heeft en waarom.

Kleding naar maat, Maatkleding en maatpakken

Kleding naar maat, maatkleding en maatpakken in het Engels zijn deze termen eigenlijk zo’n beetje samengevat onder de noemer ‘Bespoke’. Dit zijn allemaal benamingen die origineel alleen gebezigd werden door de kleermakers in Nederland. Zoals de woorden reeds zelf aangeven naar maat, op maat gemaakt. Na het vrijwel uitsterven van de beroepsgroep en door alle industriële ontwikkelingen, waarbij maatconfectie is ontstaan,  is de term Maatpak of maatkleding een term die door de handel is overgenomen.

Het echte maatpak of ‘Bespoke’ wordt dus oorspronkelijk alleen door een kleermaker gemaakt. Het hele kleermakersproces was vroeger ook anders. Mijn grootvader die ook kleermaker was werkte van huis uit. Hij nam de maten van de klant. In zijn geval maakte hij zelf de patronen voor de klant maar bij grotere kleermakerijen werden de patronen door de coupeur gemaakt. Deze sneed dan ook de patronen. Nadat de patronen gesneden werden gingen de diverse onderdelen bij mijn grootvader naar de diverse thuiswerkers.

Er waren thuiswerkers gespecialiseerd in het maken van de verschillende onderdelen van het maatpak zoals b.v. de zakken, het binnenwerk en de mouwen. Bij grotere kleermakerijen werd alles in huis gedaan door de diverse specialisten. Nadat de zakken waren gemaakt en het binnenwerk aan het voorpand gemaakt werd, werden de voor- en zijpanden en het achterpand aan elkaar geregen en werd de kraag erop geregen voor een eerste pas.

1e pas
                                                       

Deze pas was belangrijk voor het vaststellen of het colbert goed in balans lag, de ruglengte correct was en de kraag goed aansloot. Nadat alle aanpassingen die eventueel nodig waren aan het pand erin waren verwerkt en ook het patroon was veranderd, volgde de 2e pas met de mouwen eraan geregen.

2e pas

Deze was belangrijk om de mouwstand en lengte vast te stellen en de ‘drape’ op de rug te controleren. Hierna werden de veranderingen in het colbert toegepast en ook op het patroon aangepast. Dan volgde de 3e pas, die meestal de afpas was, waarbij het pak kon worden afgeleverd.

Ik vrees dat weinig mensen dit proces nog herkennen als ze tegenwoordig een maatpak kopen. In Nederland zijn nog slechts weinig kleermakers die dit proces zo aan kunnen bieden en het is ook wel de meest kostbare manier om een maatpak te laten maken . Prijzen variëren vanaf € 3000 euro en hoger.

In Nederland wordt maatwerk tegenwoordig door de kleermaker zelf gemaakt. In Engeland op Savile Row en in Italië gebeurt het opmeten in de grotere nog bestaande kleermakerijen nog door de meesterkleermaker die dan de maten doorgeeft aan de coupeur die de stof snijdt en de patroondelen verdeelt onder de diverse kleermakers die puur hun specialiteiten zoals het maken van de zakken, het verwerken van het binnenwerk, mouwen, knoopsgaten, enz.

Maatconfectie of semi-maatwerk

Deze maatpakken worden tegenwoordig verkocht onder de noemer maatpak. Reden hiervoor is dat het natuurlijk niet klinkt om te adverteren met semi-maatpak of -maatconfectie pak. Deze omslag is gekomen nadat de beroepsgroep van kleermakers bijna was uitgestorven. Niemand kon meer in verweer komen om de term maatpak te beschermen. In de beginjaren van het maatconfectie pak verzetten veel kleermakers zich tegen deze manier van het maken van  ”maatkleding” en daarom werd er duidelijk op gehamerd dat het alleen maatconfectie of semi-maatpak mocht heten. In de jaren 90 waren er nog zo weinig kleermakers over dat de term in maatpak veranderde.

Hoe gaat het in zijn werk: De klant wordt in de winkel door een verkoopmedewerker opgemeten of thuis door een ‘Traveling Tailor’. (Gewoon een reizende verkoper die meestal geen kleermakersopleiding genoten had maar net als menig verkoopmedewerker een spoedcursus had gevolgd via de leverancier van de semi-maatkleding). Meestal wordt er een pas-pak aangetrokken om zo een basismaat vast te stellen van waaruit men het patroon in de fabriek moet gaan veranderen. De maten van de klant worden op een formulier genoteerd. Er wordt meestal ook aangegeven of de klant lagere of hogere schouders heeft en een achterover- of vooroverstand. Samen met de klant wordt de stof en het model gekozen, dit formulier gaat dan naar de fabrikant. Bij de fabrikant wordt meestal op de computer vanuit een cad-cam systeem het patroon opgeroepen van de maat van de klant b.v. maat 52. Op dit patroon worden direct de veranderingen die dienen plaats te vinden toegepast ( b.v. taille ingenomen, mouwlengte korter). De stof wordt dan volgens dit patroon geknipt en het pak op industriële wijze in elkaar gezet. Na een gemiddelde levertijd van 4 tot 8 weken wordt het pak dan aan de klant afgeleverd.

Laat het duidelijk zijn: ik ben geen tegenstander van semimaatwerk, integendeel. Het enige waar ik nog wel een probleem mee heb is dat in veel winkels en bij veel ‘Traveling Tailors’ het aan kennis schort en de klant eigenlijk beter af was geweest met een pak uit het rek.

Er zijn veel semimaatwerk leveranciers die ieder ook hun eigen prijs niveau en manier van verwerken van hun binnenwerk hebben .Mijn volgende blog zal over het binnen werk gaan, eigenlijk de receptuur van het maken van een maatpak of semimaatwerk. In mijn ogen het meest belangrijke onderdeel van een pak, helaas nooit zichtbaar maar zeer belangrijk voor het pascomfort. Er zijn vele manieren waarop het binnenwerk gemaakt wordt. Ik zal op het nut van binnen werk ingaan en ik hoop dat ik wat voorbeelden op het blog kan laten zien met daarbij de uitleg waarom men het op deze manier gedaan heeft.

by Luc van Emmerik